Cytologia jest niezastąpionym narzędziem diagnostycznym, a dokładność wyników jest ściśle związana z właściwym pobraniem materiału. Poniżej przedstawiamy kluczowe techniki pobierania próbek cytologicznych oraz zalecenia dotyczące ich dostosowania do rodzaju zmiany.
Metoda pobierania materiału musi być zawsze dostosowana do rodzaju zmiany patologicznej
oraz jej lokalizacji!
Biopsja cienkoigłowa aspiracyjna lub bezaspiracyjna
- Zmiany lite/masy
- Organy
- Węzły chłonne – najlepszym wyborem będzie biopsja bezaspiracyjna np. “technika dzięcioła”
- Aspiracja płynów z jam ciała lub zmian torbielowatych
* W przypadku biopsji aspiracyjnej istnieje ryzyko aspiracji krwi! Jeśli podejrzewasz, że badana zmiana jest silnie unaczyniona – zacznij od biopsji bezaspiracyjnej.
Ilustracja 1. Technika biopsji cienkoigłowej bez aspiracji. Strzykawka jest trzymana przy nasadzie igły lub blisko niej za pomocą kciuka i palca wskazującego. Zwróć uwagę, że strzykawka jest wstępnie napełniona powietrzem. Druga, wolna ręka służy do stabilizacji zmiany. Ta technika umożliwia lepszą kontrolę ruchów igły. (𝑂𝑘𝑙𝑎ℎ𝑜𝑚𝑎 𝑆𝑡𝑎𝑡𝑒 𝑈𝑛𝑖𝑣𝑒𝑟𝑠𝑖𝑡𝑦 𝑡𝑒𝑎𝑐ℎ𝑖𝑛𝑔 𝑓𝑖𝑙𝑒𝑠)
Ilustracja 2. Technika aspiracyjna biopsji cienkoigłowej. Zmiana jest stabilizowana jedną ręką, podczas gdy igła jest wprowadzana do jej centrum. Ręka trzymająca strzykawkę cofa tłok, tworząc podciśnienie. (𝑂𝑘𝑙𝑎ℎ𝑜𝑚𝑎 𝑆𝑡𝑎𝑡𝑒 𝑈𝑛𝑖𝑣𝑒𝑟𝑠𝑖𝑡𝑦 𝑡𝑒𝑎𝑐ℎ𝑖𝑛𝑔 𝑓𝑖𝑙𝑒𝑠)
Ilustracja 3. Biopsja cienkoigłowa litej zmiany. Po wprowadzeniu igły do wnętrza zmiany (𝐀), podciśnienie wytwarza się poprzez szybkie cofnięcie tłoka (𝐁), zwykle na połowę do trzech czwartych objętości cylindra strzykawki. Igłę kilkukrotnie przekierowuje się, utrzymując podciśnienie – o ile można to zrobić bez wyjmowania końcówki igły ze zmiany. Przed wyjęciem igły ze zmiany, tłok jest zwalniany, co powoduje zniesienie podciśnienia w strzykawce (𝐂).
Odcisk
- Powierzchowne wysiękowe zmiany np. wrzodziejące – należy pamiętać, że materiał pobrany w ten sposób będzie reprezentatywny dla powierzchownych warstw zmiany, zatem nie można wykluczyć, że w głębszych warstwach kryje się inny proces patologiczny!
- Odciski wykonane śródoperacyjnie lub z pobranych biopsji przed umieszczeniem próbki w formalinie! należy pamiętać o usunięciu nadmiaru krwi jałową gazą
* Pamiętaj, aby nie umieszczać próbek cytologicznych w przesyłce z próbkami w formalinie bez odpowiedniego, szczelnego zabezpieczenia – pary formaliny mogą spowodować całkowitą utratę szczegółów morfologicznych.
Zeskrobina
- Płaskie zmiany skórne – jeśli niemożliwa jest biopsja cienkoigłowa, np. podejrzenia dermatofitozy, świerzbu drążącego, czy nużeńca
Szczoteczki, szpatułki, narzędzia do wymazywania
- Wymazy z błon śluzowych jamy ustnej, pochwy, spojówek – użycie szczoteczki cytologicznej zapewnia lepsze złuszczanie komórek
- Cytologia pochwy
- Kanały słuchowe
- Przetoki
Źródła:
𝑅𝑎𝑠𝑘𝑖𝑛, 𝑅. 𝐸., & 𝑀𝑒𝑦𝑒𝑟, 𝐷. 𝐽. (𝟸𝟶𝟷𝟼). 𝐶𝑎𝑛𝑖𝑛𝑒 𝑎𝑛𝑑 𝑓𝑒𝑙𝑖𝑛𝑒 𝑐𝑦𝑡𝑜𝑙𝑜𝑔𝑦: 𝐴 𝑐𝑜𝑙𝑜𝑟 𝑎𝑡𝑙𝑎𝑠 𝑎𝑛𝑑 𝑖𝑛𝑡𝑒𝑟𝑝𝑟𝑒𝑡𝑎𝑡𝑖𝑜𝑛 𝑔𝑢𝑖𝑑𝑒 (𝟹𝑟𝑑 𝑒𝑑.). 𝑆𝑎𝑢𝑛𝑑𝑒𝑟𝑠.
𝑉𝑎𝑙𝑒𝑛𝑐𝑖𝑎𝑛𝑜, 𝐴. 𝐶., & 𝐶𝑜𝑤𝑒𝑙𝑙, 𝑅. 𝐿. (𝟸𝟶𝟷𝟿). 𝐶𝑜𝑤𝑒𝑙𝑙 𝑎𝑛𝑑 𝑇𝑦𝑙𝑒𝑟’𝑠 𝑑𝑖𝑎𝑔𝑛𝑜𝑠𝑡𝑖𝑐 𝑐𝑦𝑡𝑜𝑙𝑜𝑔𝑦 𝑎𝑛𝑑 ℎ𝑒𝑚𝑎𝑡𝑜𝑙𝑜𝑔𝑦 𝑜𝑓 𝑡ℎ𝑒 𝑑𝑜𝑔 𝑎𝑛𝑑 𝑐𝑎𝑡 (𝟻𝑡ℎ 𝑒𝑑.). 𝐸𝑙𝑠𝑒𝑣𝑖𝑒𝑟.
