Zaburzenia funkcji tarczycy należą do najczęstszych endokrynopatii u małych zwierząt, a ich obraz kliniczny bywa niespecyficzny. Bez testów laboratoryjnych niemożliwe jest ich pewne rozpoznanie lub wykluczenie – kluczem jest dobór właściwych badań i ich świadoma interpretacja.
Trzy markery, dwie różne choroby
TSH – hormon tyreotropowy przysadki
Parametr, który w duecie z tyroksyną, bezwzględnie należy zbadać u psa lub kota z podejrzeniem niedoczynności tarczycy. Podwyższone TSH przy obniżonym T4 gwarantuje pewne potwierdzenie pierwotnej hipotyreozy. Należy jednak pamiętać, że u 20-30% chorych psów TSH nie przekracza górnej granicy zakresu referencyjnego. Co ciekawe, u kotów z niedoczynnością tarczycy takie ograniczenie czułości badania TSH nie jest notowane.
T4 – tyroksyna całkowita
Podstawowe badanie w diagnostyce chorób tarczycy u obu gatunków. Polecane jako wystarczający parametr do monitorowania terapii rozpoznanej niedoczynności tarczycy. Z uwagi jednak na dużą wrażliwość stężenia hormonu na choroby nie związane z tarczycą (ang. non-thyroidal illness, NTI), działanie różnych leków czy obecność przeciwciał przeciwtarczycowych – zlecanie jego badania i interpretowanie wyników w toku diagnostycznym wymaga szczególnej uwagi oraz korelacji z prezentacją kliniczną pacjenta.
FT4 – tyroksyna wolna
Niekiedy pomocna w rozszerzaniu diagnostyki pacjentów z niejednoznacznymi wynikami T4 całkowitej. Oznaczana metodą chemiluminescencji cechuje się nieznacznie, a w przypadku metody dializy równowagowej (ang. equilibrum dialysis, ED), istotnie większą odpornością na wpływ innych chorób i leków. W przypadku badania fT4-ED wartą podkreślenia zaletą jest eliminacja wpływu przeciwciał przeciwtarczycowych na fałszywe zawyżenie wyniku T4 czy fT4.
Obraz kliniczny – co powinno skłonić do zlecenia badania hormonów tarczycowych?
Niedoczynność tarczycy u psa (rzadziej u kota):
- letarg, nietolerancja wysiłku,
- przyrost masy ciała bez zmiany diety i zwiększonego apetytu,
- symetryczne wyłysienia,
- łojotok, nawracające infekcje skóry,
- hipercholesterolemia,
- historia leczenia nadczynności tarczycy.
Nadczynność tarczycy u kota (rzadziej u psa):
- starszy wiek,
- utrata masy ciała mimo dobrego apetytu,
- polidypsja i poliuria,
- nadpobudliwość, wokalizacja,
- tachykardia, szmer sercowy,
- wymioty, biegunka,
- zmiany rozrostowe w okolicy tarczycy lub karmienie produktami zawierającymi fragmenty tarczycy zwierząt.
Na co uważać przy interpretacji?
- Stosowane leki i inne choroby bardzo często prowadzą doobniżenia stężenia T4 i w nieco mniejszym stopniu fT4 u psa i kota niezależnie od funkcji tarczycy – rozpoznanie jej niedoczynności wyłącznie na tej podstawie jest częstym błędem i przyczyną niepotrzebnego leczenia pacjentów.
- U kotów z nadczynnością tarczycy i współistniejącą chorobą nerek może dochodzić do wzajemnego maskowania się obu chorób. Staranna diagnostyka i dokładne monitorowanie pacjentów w trakcie leczenia są bardzo istotne.
Oznaczenia tarczycowe w Vetlab
W Vetlab możliwe jest również wykonanie badania przeciwciał przeciwko hormonom tarczycy – tyreoglobulinie, T4 i T3. TSH, T4 i fT4 (oznaczane dwiema metodami) mogą być zlecane samodzielnie lub w formie rożnych profili. W razie pytań dotyczących doboru badań lub interpretacji wyników — zespół Vetlab pozostaje do dyspozycji.
