Leczenie immunosupresyjne polega na celowym osłabieniu odpowiedzi układu odpornościowego. Stosuje się w tym celu m.in. glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny oraz inne leki o działaniu immunosupresyjnym. Terapia ta znajduje zastosowanie m.in. w przewlekłych enteropatiach o podłożu zapalnym, niektórych chorobach dermatologicznych oraz innych chorobach o podłożu immunologicznym.
W przypadku przewlekłych objawów ze strony przewodu pokarmowego diagnostyka parazytologiczna powinna być jednym z pierwszych elementów diagnostyki różnicowej, również wtedy, gdy podejrzewane jest tło zapalne. Rozpoznanie przewlekłej enteropatii opiera się m.in. na wykluczaniu innych potencjalnych przyczyn objawów, dlatego ocenę w kierunku inwazji pasożytniczych warto przeprowadzić jeszcze przed podjęciem decyzji o wdrożeniu leczenia immunosupresyjnego.
Dlaczego warto uwzględnić pasożyty w diagnostyce?
Istotne są przede wszystkim dwa aspekty. Po pierwsze, objawy zakażeń pasożytniczych mogą nakładać się na obraz przewlekłej enteropatii. Biegunka, utrata masy ciała, pogorszenie apetytu czy zaburzenia wchłaniania nie są charakterystyczne wyłącznie dla chorób zapalnych jelit.
Po drugie, część inwazji może przebiegać skąpoobjawowo lub subklinicznie. Osłabienie odpowiedzi immunologicznej może sprzyjać nasileniu zakażenia lub cięższemu przebiegowi choroby. Rozpoznanie inwazji przed wdrożeniem leczenia pozwala więc właściwie zaplanować dalsze postępowanie.
Które zakażenia warto brać pod uwagę?
Przewlekły przebieg może występować w przypadku różnych inwazji pasożytniczych. W diagnostyce różnicowej warto uwzględnić m.in.:
- Giardia duodenalis,
- Cryptosporidium spp.,
- Tritrichomonas blagburni u kotów,
- Trichuris vulpis u psów,
- inne pasożyty jelitowe, których znaczenie zależy m.in. od intensywności inwazji, wieku i stanu klinicznego pacjenta.
Znaczenie wykrytego pasożyta należy zawsze oceniać w kontekście obrazu klinicznego. Obecność zakażenia subklinicznego może mieć inne znaczenie u zdrowego zwierzęcia niż u pacjenta, u którego planowane jest leczenie immunosupresyjne.
Dlaczego pojedyncze badanie kału może nie wystarczyć?
Wydalanie jaj, cyst, oocyst i larw może być okresowe, a ich liczba w próbce niewielka. Dodatkowo nie wszystkie pasożyty są równie dobrze wykrywane metodami mikroskopowymi.
W diagnostyce parazytologicznej zaleca się badanie próbki zbiorczej z materiału pobranego w ciągu kilku dni, co zwiększa szansę wykrycia form diagnostycznych. W zależności od podejrzenia klinicznego warto uzupełniająco rozważyć testy antygenowe lub badania molekularne.
Wieloparametrowy panel parazytologiczny PCR stanowi wartościowe uzupełnienie metod mikroskopowych przed wdrożeniem leczenia immunosupresyjnego. Jest szczególnie przydatny w diagnostyce inwazji pierwotniaczych, m.in. Tritrichomonas blagburni i Cryptosporidium spp., oraz umożliwia jednoczesne badanie próbki w kierunku kilku potencjalnych patogenów.
PCR nie zastępuje jednak badania mikroskopowego i nie pozwala wykluczyć wszystkich inwazji, szczególnie helmintoz. Największą wartość daje odpowiednie połączenie metod dobranych do podejrzenia klinicznego.
Kiedy szczególnie warto rozszerzyć diagnostykę?
Rozszerzoną diagnostykę parazytologiczną warto rozważyć przede wszystkim:
- u pacjentów z przewlekłą lub nawracającą biegunką,
- w diagnostyce przewlekłej enteropatii o podejrzewanym podłożu zapalnym,
- przed wdrożeniem leczenia glikokortykosteroidami lub innymi lekami immunosupresyjnymi,
- gdy dotychczasowe wyniki badań nie wyjaśniają w pełni obserwowanych objawów.
Wynik zawsze w kontekście pacjenta
Dodatni wynik PCR potwierdza obecność materiału genetycznego pasożyta, ale jego znaczenie kliniczne należy oceniać łącznie z wywiadem, objawami oraz wynikami pozostałych badań.
Celem diagnostyki parazytologicznej na tym etapie jest ograniczenie ryzyka przeoczenia inwazji pasożytniczej, która może naśladować objawy przewlekłej enteropatii lub nabrać większego znaczenia klinicznego po osłabieniu odpowiedzi immunologicznej.
W przypadku wątpliwości zawsze istnieje możliwość konsultacji specjalistycznej w celu doboru metod diagnostycznych najlepiej odpowiadających podejrzeniu klinicznemu i sytuacji danego pacjenta.
