Niektóre pasożyty występujące u psów i kotów mogą stanowić zagrożenie również dla ludzi. Ryzyko zakażenia można jednak skutecznie ograniczyć dzięki odpowiedniej higienie, profilaktyce oraz regularnym badaniom zwierząt.
Najważniejsze pasożyty zoonotyczne
Do najistotniejszych należą:
- Giardia duodenalis i Cryptosporidium spp. – niektóre gatunki i genotypy mają potencjał zoonotyczny. Dodatni wynik u zwierzęcia nie zawsze oznacza jednak wysokie ryzyko zakażenia człowieka.
- Toxoplasma gondii – zagrożenie dotyczy przede wszystkim kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością. Do zakażenia częściej dochodzi przez surowe mięso, zanieczyszczoną wodę i pożywienie lub kontakt ze skażoną ziemią niż bezpośrednio od kota.
- Toxocara canis i Toxocara cati – jaja glist mogą znajdować się w glebie i piasku. Po przypadkowym połknięciu mogą powodować u człowieka zespół larwy trzewnej lub ocznej.
- Ancylostoma spp. – larwy mogą przenikać przez skórę i powodować skórną larwę wędrującą.
- Echinococcus multilocularis, Echinococcus granulosus s.l. – szczególne znaczenie ma u psów polujących lub skarmianych surowym mięsem. Wydalane z kałem jaja mogą prowadzić u ludzi do ciężkiej postaci bąblowicy.
- Dipylidium caninum – zakażenie następuje po przypadkowym połknięciu zarażonych pcheł lub wszołów, dlatego kluczowe jest skuteczne zwalczanie pasożytów zewnętrznych.
- Taenia serialis, Taenia multiceps – w wyjątkowych przypadkach, po przypadkowym spożyciu jaj tych tasiemców przez człowieka, możliwe jest wystąpienie cenurozy.
- Opisthorchis felineus, Dibothriocephalus latus, Spirometra spp., Alaria spp. i inne – zarażenie może być związane ze spożyciem surowego lub niedogotowanego mięsa różnych zwierząt (zależnie od gatunku pasożyta). Psy i koty mogą ulegać zarażeniu podczas polowania, zjadania dzikich zwierząt lub otrzymywania surowych produktów pochodzenia zwierzęcego, a jako żywiciele ostateczni tych pasożytów mogą przyczyniać się do ich rozprzestrzeniania się w środowisku.
Kto jest szczególnie narażony?
Większą ostrożność należy zachować w domach, w których przebywają:
- małe dzieci,
- kobiety w ciąży,
- osoby starsze,
- osoby z obniżoną odpornością.
Nie oznacza to konieczności ograniczania kontaktu ze zwierzęciem. Najważniejsze jest zmniejszenie ekspozycji na kał i regularna profilaktyka przeciwpasożytnicza.
Profilaktyka i higiena
Opiekunowi warto zalecić:
- szybkie usuwanie kału i codzienne czyszczenie kuwety,
- sprzątanie odchodów na spacerach,
- mycie rąk po sprzątaniu odchodów, zabawie ze zwierzęciem, pracy w ogrodzie i przed jedzeniem,
- zabezpieczanie piaskownic przed dostępem zwierząt,
- regularne zwalczanie ektopasożytów,
- unikanie podawania surowego mięsa, a w przypadku diety BARF przemrażanie mięsa i większa częstotliwość badań parazytologicznych,
- ograniczanie możliwości polowania,
- okresowe badania kału,
- odrobaczanie na podstawie wyników badań i/lub oceny ryzyka.
W przypadku kobiet w ciąży sprzątanie kuwety najlepiej powierzyć innej osobie. Jeżeli nie jest to możliwe, należy używać rękawiczek i dokładnie myć ręce.
Rola badań przesiewowych
Badania kału pozwalają wykrywać inwazje także u zwierząt bezobjawowych i ograniczać zanieczyszczenie środowiska. Szczególnej kontroli wymagają szczenięta i kocięta, zwierzęta wychodzące, polujące, karmione surowym mięsem oraz mieszkające z dziećmi lub osobami z obniżoną odpornością. Należy również zwrócić uwagę na zwierzęta z tendencją do koprofagii, zjadania padliny lub picia wody z nieznanych źródeł.
Podstawą pozostaje badanie parazytologiczne kału. W wybranych przypadkach warto rozszerzyć diagnostykę o testy antygenowe lub PCR. Pojedynczy wynik ujemny nie zawsze wyklucza inwazję, dlatego zwykle wskazane jest badanie kilku próbek pobranych w 2-3 kolejnych dniach (tzw. próbka zbiorcza kału) oraz powtarzanie badań. Przyczyną jest między innymi nieregularne siewstwo i nierównomierna dyspersja pasożytów w kale.
Najważniejszy komunikat dla Opiekuna jest prosty: regularne badania, odpowiednia profilaktyka i podstawowe zasady higieny skutecznie ograniczają ryzyko zakażeń pasożytniczych.
