Zwierzęta adoptowane ze schronisk, fundacji lub domów tymczasowych zwykle mają wykonane podstawowe badania oraz wdrożone leczenie i profilaktykę przeciwpasożytniczą. Pobyt w dużym skupisku stanowi jednak dodatkowy czynnik ryzyka. Brak objawów oraz informacja o wcześniejszym odrobaczeniu nie wykluczają inwazji – zastosowany preparat mógł nie obejmować wszystkich pasożytów, a badanie mogło zostać wykonane w okresie, w którym formy diagnostyczne nie były jeszcze wydalane.
Zwierzęta znalezione lub przygarnięte z nieznanego źródła mogą być bardziej narażone na inwazje pasożytnicze, a ich historia zdrowotna jest często nieznana. W takich przypadkach warto rozważyć szerszą diagnostykę parazytologiczną.
Szczególnej uwagi wymagają zwierzęta sprowadzone z zagranicy. Import może wiązać się z ryzykiem zawleczenia pasożytów niewystępujących powszechnie w Polsce. Zakres diagnostyki powinien wówczas uwzględniać kraj pochodzenia, trasę transportu, czas pobytu w Polsce oraz występujące wcześniej objawy.
Jakie pasożyty wykrywamy najczęściej?
U psów i kotów często stwierdza się inwazje pierwotniaków, takich jak Giardia duodenalis i Cystoisospora spp., a u kotów także Tritrichomonas blagburni. Często wykrywane są również glisty Toxocara spp. oraz tęgoryjce, m.in. Ancylostoma spp. i Uncinaria stenocephala.
Ryzyko inwazji pasożytniczej zależy m.in. od wieku, trybu życia, warunków utrzymania, diety i regionu pochodzenia zwierzęcia. Istotne znaczenie ma również wcześniej stosowana profilaktyka przeciwpasożytnicza.
Zwierzęta importowane – na co zwrócić uwagę?
U pacjentów sprowadzonych z regionów endemicznych należy rozważyć również pasożyty, które w Polsce występują rzadziej, m.in.:
- Dirofilaria immitis,
- Leishmania infantum,
- Thelazia callipaeda.
Zakres badań nie powinien być jednakowy dla każdego importowanego zwierzęcia. Powinien wynikać z indywidualnej oceny ryzyka, uwzględniającej obszar pochodzenia, czas i sposób podróży, ekspozycję na komary, kleszcze i innych żywicieli pośrednich oraz dotychczas stosowane preparaty.
Rekomendowany schemat diagnostyki po adopcji
1. Szczegółowy wywiad i badanie kliniczne
Należy ustalić pochodzenie zwierzęcia, warunki wcześniejszego utrzymania, daty i nazwy zastosowanych preparatów przeciwpasożytniczych, występowanie biegunki, kaszlu, świądu, spadku masy ciała oraz kontakt z innymi zwierzętami.
W badaniu klinicznym warto zwrócić uwagę na stan odżywienia, wygląd błon śluzowych, jakość sierści, obecność świądu, zmian skórnych oraz ektopasożytów.
2. Badanie parazytologiczne kału
Podstawą jest badanie flotacyjne, najlepiej wykonane z materiału pobranego przed podaniem kolejnego preparatu przeciwpasożytniczego. Przy podejrzeniu giardiozy warto zastosować flotację z siarczanem cynku oraz test antygenowy, a w wybranych przypadkach również diagnostykę PCR.
Warto pamiętać, że możliwość wykrycia poszczególnych pasożytów zależy od zastosowanej metody diagnostycznej. Standardowe badanie kału pozwala wykryć wiele inwazji, jednak część pasożytów wymaga zastosowania dodatkowych metod, np. rozmazu bezpośredniego, badań larwoskopowych, testów antygenowych lub badań molekularnych.
Ze względu na cykl rozwojowy pasożytów istotne może być badanie próbek pobranych w różne dni oraz powtarzanie badań. Zwiększa to szansę wykrycia inwazji. Pojedynczy wynik ujemny nie zawsze ją wyklucza – wydalanie jaj, cyst, oocyst i larw może być okresowe, a badanie wykonane w okresie prepatentnym może pozostawać ujemne. Przy utrzymującym się podejrzeniu badanie należy powtórzyć lub rozszerzyć diagnostykę o dodatkową metodę.
3. Badania u zwierząt importowanych
U zwierząt sprowadzonych z zagranicy zakres badań powinien być dostosowany do pasożytów występujących w kraju pochodzenia. Należy uwzględnić okresy prepatentne i okna diagnostyczne – część testów może wymagać wykonania lub powtórzenia dopiero po określonym czasie od przyjazdu.
Badanie kału i odpowiednio dobrana diagnostyka umożliwiają wykrycie inwazji bezobjawowych, ograniczenie transmisji na inne zwierzęta oraz zmniejszenie ryzyka zoonotycznego. Schemat postępowania po adopcji powinien być dostosowany do wieku pacjenta, objawów, historii leczenia oraz pochodzenia geograficznego.
W przypadku wątpliwości zawsze istnieje możliwość konsultacji specjalistycznej w celu doboru metody badania najlepiej odpowiadającej podejrzeniu klinicznemu i sytuacji danego pacjenta.
